سرطان پوستی یا رشد غیرطبیعی سلولهای پوست، بیشترین حالت بر روی قسمت‌های پوستی که در معرض نور خورشید میباشند، ایجاد میشود. اما این نوع رایج سرطان همچنین ممکن است در مناطقی از پوست که معمولا در معرض نور خورشید نمیباشند هم ایجاد شود.
سه نوع اصلی سرطان پوست وجود دارد: کارسینوما سلولهای بازال، کارسینوما سلولهای اسکواموس ، ملانوما و یک نوع کمتر شایع ولی متاسفانه بدخیم تر بنام مرکل سل کارسینوما میباشد.
کارسینوما سلولهای بازال (Basal Cell Carcinoma) نوعی سرطان پوست است که بیشترین موارد روی قسمت‌های پوستی که در معرض نور خورشید میباشند ، مانند صورت، ایجاد میشود. در پوست سفید، کارسینوما سلولهای بازال اغلب شبیه یک برچستگی است که رنگ پوست یا صورتی دارد.
کارسینوما سلولهای مرکزی پوست (Squamous Cell Carcinoma) نیز یک نوع سرطان پوست است که بیشترین احتمال ایجاد آن را در قسمت‌های پوستی که در معرض نورخورشید میباشد، مثل لبها و گوشها، دارد.
علامت اول ملانوما معمولا یک خال است که اندازه، شکل یا رنگ آن تغییر میکند. این نمونه از ملانوما تغییرات رنگ و حاشیه نامنظم دارد، که هر دو از علائم هشدار ملانوما هستند.
کارسینوما سلولهای مرکل (Merkel Cell Carcinoma) یک نوع نادر و پرخطر از سرطان پوست است. این سرطان به شکل یک گره بدون درد با رنگ گوشتی یا آبی-قرمز روی پوست شما ظاهر میشود.
سرطان پوست معمولا در مناطقی از پوست که معرض نور خورشید میباشند ، از جمله سر، صورت ، لبها ، گوشها ، گردن ، سینه ، بازوها و دستها، و همچنین روی پاها در زنان، تشکیل میشود. اما ممکن است همچنین در مناطقی که در معرض نور خورشید نمباشند مانند کف دستها، زیر ناخن‌های دست یا پا و ناحیه تناسلی – شکل بگیرد.
سرطان پوست در افرادی با هر رنگ پوستی تأثیر می‌گذارد، از جمله افراد با پوست تیره. وقتی ملانوما در افراد با پوست تیره رخ میدهد، احتمالاً در نواحی بیشتر است که به طور معمول در معرض نور خورشید نمیباشند ، مانند کف دستها ، کف پاها و زیر ناخن های دست و پا
علائم و نشانه‌های کارسینوما سلولهای بازال
یک برجستگی پوستی گرد یا قطره ای
یک لکه صاف به رنگ گوشتی یا قهوه‌ای شبیه به یک زخم یا اسکار باز
یک زخم خونریزی دهنده یا ترشح‌کننده که بهبود پیدا کرده و دوباره ظاهر میشود
علائم و نشانه‌های کارسینوما سلولهای مرکزی
یک برجستگی قرمز و سفت
یک لکه صاف با سطح نامنظم و پوسته‌ای
علائم و نشانه‌های ملانوما
یک لکه بزرگ قهوه‌ای یا دانه‌های تیره
خالی که در رنگ و اندازه تغییر میکند یا خونریزی میکند
یک زخم کوچک با حاشیه نامنظم و بخش‌های قرمز، صورتی، سفید، آبی یا آبی-سیاه
یک زخم دردناک که خارش یا سوزش دارد
لکه‌های تیره روی کف دستها، کف پاها، زیر ناخن های انگشتان یا پاها، یا در غشاء مخاطی دهان، بینی، واژن یا مقعد بروز مینماید
علائم و نشانه‌های سرطان‌های کمتر رایج پوست
سارکوما کاپوزی: این نوع نادر سرطان پوست در عروق خون پوست تشکیل میشود و باعث پوست یا غشاء مخاطی قرمز یا بنفش میشود.
کارسینوما سلولهای مرکل: این سرطان باعث تشکیل گره‌های برجسته و سفت درون یا زیر پوست و در فولیکول‌های مو میشود، اغلب در سر، گردن و تنه بروز مینماید .
کارسینوما غده چربی: این سرطان نادر و پرخطر از غده‌های چربی پوست شروع میشود. کارسینوماهای غده چربی که معمولابه عنوان گره‌های سخت و بی‌درد ظاهر می‌شوند ممکن است در هر کجا شکل بگیرند، اما بیشتر در پلک، جایی که اغلب با مشکلات دیگر پلک اشتباه گرفته می‌شوند.
هنگام مشاهده هر گونه تغییر در پوست که شما را نگران میکند، مراجعه به پزشک خود را در نظر بگیرید. تمام تغییرات پوستی به علت سرطان پوست نیستند، و پزشک شما تحقیقات لازم را انجام میدهد تا علت آن را تشخیص دهد.
شما می‌توانید خطر ابتلا به سرطان پوست را با محدود کردن یا جلوگیری از تماس با تابش فرابنفش (UV) کاهش دهید. بررسی پوست برای تغییرات مشکوک می‌تواند به شناسایی سرطان پوست در مراحل ابتدایی کمک کند. شناسایی زودهنگام سرطان پوست به شما فرصت بیشتری برای درمان موفق سرطان پوست میدهد.
محل های ایجاد سرطان های پوست
سرطان پوست از سلول‌هایی آغاز میشود که لایه بیرونی پوست را تشکیل می‌دهند و به آنها اپیدرم گفته میشود. یک نوع از سرطان پوست به نام کارسینوما بازال در سلولهای بازال آغاز میشود. سلولهای بازال سلولهای پوستی را تولید می‌کنند که به صورت مداوم سلولهای قدیمی‌تر را به سمت سطح پوست پیش می‌اندازند. در حالی که سلولهای جدید به سمت بالا حرکت می‌کنند، به سلولهای squamous تبدیل می‌شوند. سرطان پوستی که در سلولهای squamous آغاز میشود، به آن کارسینوما سلولی squamous پوست گفته میشود. ملانوما، یک نوع دیگر از سرطان پوست، از سلولهای پیگمنتی به نام ملانوسیت‌ها نشأت می‌گیرد که ایجاد کننده رنگ پوست میباشند.
علل های ایجاد تومورهای پوستی
سرطان پوست در هنگام وقوع خطاها (جوانش‌ها) در DNA سلولهای پوست رخ میدهد. این خطاها باعث می‌شوند که سلول‌ها به طور ناپایدار رشد کنند و یک جمعیت از سلولهای سرطانی شکل گیرد.
سلولهای مشارکت‌کننده در سرطان پوست
سرطان پوست در لایه بالای پوست شما، به نام اپیدرم، شروع میشود. اپیدرم یک لایه نازک است که یک پوشش محافظ از سلولهای پوست فراهم میکند که بدن شما به طور مداوم از آنان جدا میشود. اپیدرم شامل سه نوع اصلی از سلول‌ها است:
سلولهای مربوط به سرطان، در فاصله کمی زیر سطح خارجی قرار دارند و به عنوان لایه داخلی پوست عمل می‌کنند.
سلولهای بازال، که سلولهای جدید پوست تولید می‌کنند، زیر سلولهای مربوط به سرطان واقع شده‌اند.
ملانوسیت‌ها که ملانین (پیگمانی که به پوست رنگ طبیعی خود را میدهد) تولید می‌کنند . در قسمت پایینی اپیدرم شما قرار دارند. ملانوسیت‌ها وقتی در آفتاب هستید، بیشتر ملانین تولید می‌کنند تا به حفاظت از لایه‌های عمیق‌تر پوست کمک کنند.
جایی که سرطان پوست شما شروع میشود، نوع آن و گزینه‌های درمانی شما را تعیین میکند.
نور فرابنفش و علل‌های دیگر ممکن
بیشتر آسیب به DNA سلولهای پوست ناشی از تابش فرابنفش (UV) در نور خورشید و نور چراغ‌های میباشد . اما تابش نور خورشید نمی‌تواند سرطان‌های پوست را توجیه کند که در مناطقی از پوست شکل می‌گیرند که به طور معخال در معرض نور خورشید نمیباشند ، این نشان میدهد که عوامل دیگر ممکن است در خطر ابتلا به سرطان پوست نقش داشته باشند ، مانند تماس با مواد سمی یا داشتن شرایطی که سیستم ایمنی شما را ضعیف میکند.
دکتر علی پرند فوق تخصص جراحی پلاستیک زیبایی و ترمیمی
فوق تخصص جراحی پلاستیک زیبایی و ترمیمی با سابقه درخشان در حوزه زیبایی و ترمیمی
فوق تخصص جراحی پلاستیک از دانشگاه علوم پزشکی مشهد
پایان‌نامه فوق‌تخصص حفظ و ارتقا راه‌های هوایی بعد از جراحی زیبایی بینی
بورد تخصصی جراحی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز
ثبت اختراع پایان نامه تخصصی جراحی عمومی در مورد بهبود اسکار ناشی از سوختگی با پماد انالاپریل و پسودوافدرین
دارای دانشنامه پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
فارغ التحصیل سازمان استعدادهای درخشان(سمپاد) کرمان
عوامل خطر افزایش سرطان یا تومورهای پوستی
عواملی که ممکن است خطر ابتلا به سرطان پوست شما را افزایش دهند شامل:
پوست روشن. هر کسی، بدون توجه به رنگ پوست، ممکن است سرطان پوست داشته باشد. با این حال، داشتن کمتر پیگمان (ملانین) در پوست شما محافظت کمتری از تابش مضر UV ارائه میدهد. اگر موهای شما بلوند یا قرمز و چشمان شما رنگ روشن دارد و به آسانی سوخته میشود، احتمال ابتلا به سرطان پوست بیشتر از یک نفر با پوست تیره‌تر است.
تاریخچه آفتاب سوختگی ، داشتن یک یا چند آفتاب سوختگی در دوران کودکی یا نوجوانی، خطر ابتلا به سرطان پوست در بزرگسالی افزایش میدهد. سوختگی‌های آفتابی در دوران بزرگسالی هم یک عامل خطر است.
تماس زیاد با نور خورشید. هر کسی که وقت زیادی را در آفتاب صرف کند ممکن است سرطان پوست داشته باشد، به ویژه اگر پوست توسط کرم ضد آفتاب یا لباس محافظت نشود. آفتاب‌گرفتگی، شامل تابش سولاریوم ، آفتاب یا لامپ‌های نوردهی، در به خطر افتادن شما کمک میکند. برنزه کردن پوست به عنوان یک فاکتور خطر حساب میشود.
آب و هوای آفتابی یا در مرتفعات. افرادی که در مناطق گرم و آفتابی زندگی می‌کنند، به میزان بیشتری نسبت به کسانی که در مناطق سردتر زندگی می‌کنند، در معرض نورخورشید میباشد. زندگی در ارتفاعات بالاتر، جایی که نور خورشید قوی‌تر است، شما را به تابش بیشتری از تشعشع نور مضر قرار میدهد .
خال ها. افرادی که تعداد زیادی خال دارند یا خال‌های غیرطبیعی به نام نوع dysplastic nevi دارند، خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش می‌دهند. این خال‌های غیرطبیعی که دارای شکل نامنظم و معمولاً بزرگتر از خال‌های معمولی هستنداحتمالاً بیشتر از دیگران به سرطان تبدیل می‌شوند. اگر تاریخچه خال‌های غیرطبیعی دارید، آنها را به طور مرتب برای تغییرات بررسی کنید.
زخم‌های پوست پیش‌سرطانی. داشتن زخم‌های پوستی به نام کراتوزهای آکانتوم ، خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش میدهد. این رشد‌های پوستی پیش‌سرطانی معمولابه صورت پچ‌های خشن و نامنظم ظاهر می‌شوند که رنگ آنها از قهوه‌ای تا صورتی تیره متغیر است. آنها بیشتر در صورت، سر و دست‌های افرادی با پوست روشن که پوست آنان به آفتاب خورده است، رخ می‌دهند.
تاریخچه خانوادگی سرطان پوست. اگر یکی از والدین یا برادر یا خواهر شما سرطان پوست داشته باشد، ممکن است خطر ابتلا به این بیماری در شما افزایش یابد.
تاریخچه شخصی سرطان پوست. اگر یکبار سرطان پوست داشته‌اید، خطر ابتلا به آن مجدداً برای شما وجود دارد.
تومورهای غیرسرطانی پوست
تومور غیرسرطانی (خوش‌خیم) پوست، یک رشد یا منطقه نامنظم در پوست است که به سایر قسمت‌های بدن منتقل نمی‌شود (فاقد پخش به سایر بخش‌های بدن). تومورهای غیرسرطانی معمولا تهدیدی برای زندگی ندارند. اغلب نیازی به درمان ندارند، اما در برخی موارد ممکن است با جراحی ترمیمی از بین برود.
تعداد زیادی از انواع تومورهای غیرسرطانی پوست وجود دارد، از جمله:
۱ – درماتوفیبروما
درماتوفیبروما یک تومور کوچک و سفت است که در رنگ از صورتی یا قرمز تا قهوه‌ای متغیر است. ممکن است خارش یا حساسیت داشته باشد. درماتوفیبروماها معمولادر بازوها و پاها، به ویژه پای پایین، یافت می‌شوند. غالباً به دلیل آسیب کوچکی به پوست مانند یک نیش حشره ایجاد می‌شوند.
آنها رایج هستند و در زنان بیشتر از مردان رخ می‌دهند. معمولانیازی به برداشتن آنها نیست مگر اینکه علائمی ایجاد کنند. اگر علائمی ایجاد کنند، پزشکان ممکن است درماتوفیبروماها را با استفاده از برش جراحی یا کریوجراحی (ترمیم با یخ) برداری کنند.
۲- همانژیوما
همانژیوم یک برجستگی قرمز یا بنفش در پوست است که ناشی از ساختار نامنظم عروق خونی است. بسیاری از همانژیوماهای کوچک به تنهایی ناپدید می‌شوند. اگر این تومورها بزرگ باشند یا مشکلاتی ایجاد کنند، ممکن است با جراحی لیزر یا داروها، مانند استروئیدها یا بتا بلاکرها، که به عنوان قرص یا تزریق (با سوزن) ، درمان شوند.
۳ – کیستهای کراتینی و پیلار
کیستهای کراتینی و پیلار، برجستگی های زیر پوستی هستند که ناشی از تجمع مواد از پوست، از جمله پروتئین (کراتین) هستند. اینها معمولارایج‌ترین انواع کیستهای پوستی هستند و ممکن است در هر نقطه‌ای از بدن یافت شوند. کیست ممکن است با جراحی برشی (اکسیزیون جراحی) برداشته شود .
۴ – لیپوما
لیپوما یک رشد است که از سلولهای چربی شروع میشود. لیپوما می‌تواند در هر نقطه‌ای از بدن که سلولهای چربی وجود دارند، ایجاد شود، اما به طور معمول زیر پوست در بافت زیرپوستی یافت می‌شوند. آنها قوامی نرم و لاستیکی دارند. پزشکان معمولاآنها را جراحی نمی‌کنند مگر اینکه بزرگ باشند و علائمی مانند درد ایجاد کنند. در این صورت، ممکن است با استفاده از برش جراحی (اکسیزیون جراحی) برداشته شوند.
۵ – خال
خال (نووس ملانوسیتی) یک گوه یا نقطه روی پوست است که معمولاقهوه‌ای یا صورتی است و حاشیه‌های صاف و منظم دارد. خالها از یک گروه ملانوسیت (سلول‌هایی که به پوست، مو و چشم‌ها رنگ می‌دهند) تشکیل شده‌اند. بیشتر افراد چند خال دارند. آنها ممکن است بلند یا صاف باشند و می‌توانند در هر نقطه‌ای از بدن یافت شوند. اگر ویژگی‌های غیرطبیعی از خال وجود داشته باشد، مانند حاشیه ناهموار، رنگ‌های غیرمعمول یا خونریزی، این ممکن است به معنای ابتلا به سرطان پوست ملانوما باشد. ممکن است یک بیوپسی (آزمایش بافت) انجام شود تا سرطان را بررسی کند.
۶ – کراتوز سبورئیک
کراتوز سبورئیک یک رشد بلند به رنگ صورتی، قرمز، قهوه‌ای تند، قهوه‌ای تیره یا سیاه با ظاهر واکسی یا چرب است. کراتوزهای سبورئیک ممکن است اندازه‌های مختلفی داشته باشند. آنها می‌توانند در هر نقطه‌ای از پوست یافت شوند، اما معمولادر صورت، شانه‌ها، سینه و پشت دیده می‌شوند. این رشد‌ها بیشتر در افراد میانسال و سالمندان رخ می‌دهند. کراتوز سبورئیک ممکن است با کورتاژ (پاک‌سازی با ابزار خاص) یا کریوجراحی (ترمیم با یخ) درمان شود ، لازم به ذکر است این تومورها معموال منشاء مادرزادی داشته و ضایعات پیش بدخیم بوده که باید حتما قبل از وقوع تغییر شکل به تومورها و سرطان های پوستی برداشته شوند.
۷ – تگ پوستی
تگ پوستی یک رشد کوچک و نرم است که معمولابه رنگ پوست شما است. تگ‌های پوستی بسیار رایج هستند و اغلب در افراد میانسال و سالمندان رخ می‌دهند. اینها معمولادر ناحیه گردن، دنبالچه یا منطقه سرشانه یافت می‌شوند. نیازی به برداشتن آنها نیست مگر اینکه تحریک شوند، دردناک یا خونریزی دهنده باشند ، پزشکان ممکن است تگ‌های پوستی را با استفاده از الکتروجراحی، بیوپسی تیغه‌ای (برش نازک)، اکسیزیون جراحی یا کریوجراحی (ترمیم با یخ) برداشته شوند .
۸ – زگیل پوستی
زگیل یک رشد کوچک گرد یا بیضی شکل روی پوست است. زگیل ها می‌توانند در هر نقطه‌ای از پوست، از جمله دستها، سطح پاها و ناحیه تناسلی رخ دهند. آنها ناشی از انواع ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) هستند. بسیاری از زگیل ها به تنهایی ناپدید می‌شوند. اگر ناپدید نشوند، ممکن است با داروهای ویژه که بر روی پوست قرار داده می‌شوند، کریوجراحی یا الکتروجراحی (استفاده از جرقه الکتریکی) درمان شوند. زگیل های مقعدی و ناحیه تناسلی معمولابه شیوه‌های متفاوتی نسبت به سایر انواع زگیل ها درمان می‌شوند.
